Actief luisteren

Als ouder wil je een goede relatie met je kind.
Ook jij vindt het vast fijn als je weet wat er zoal in je kind omgaat.
Dat je daar met je kind over praten kan, het steunen als het nodig is.
Dat geldt natuurlijk voor alle ouders.
Maar kinderen van gescheiden ouders vinden het vaak moeilijk om echt open te zijn; ze willen jou niet kwetsen, de andere ouders niet afvallen en vooral conflicten voorkomen.

Als je de kans wil vergroten dat jouw kind zijn/haar gevoelens en gedachten met je deelt, zodat je hem/haar kunt steunen, dan is jouw eigen houding heel belangrijk.
Je kind vertelt pas als het ‘t gevoel heeft dat je echt wilt luisteren en hem/haar wilt begrijpen.

 

Vergelijk de volgende gesprekken eens:

Tom van 13 komt binnen en smijt zijn jas en tas op de grond en schreeuwt; “ik ga nooit meer naar die kutwiskundeles!”

Gesprek 1:

Zijn moeder reageert geïrriteerd; “Hé, die hoort daar niet, hang je jas eens even normaal op zeg, ik blijf jullie rommel aan het opruimen!”
of: “dat je zeg denk eens een beetje aan je taal zeg!”
Tom werpt haar een zeer boze blik toe, hangt zijn jas op, stampt de trap op, knalt zijn deur dicht en zet harde muziek aan.

Gesprek 2:

Moeder:    Oh je had je toets vandaag, ging het niet goed?
Tom:         Nee, ik wist niks meer verdomme
Moeder:    Oh vervelend zeg, blackout?
Tom:         Nou het leren ging gisteren ook al niet
Moeder:    Nee?
Tom:         Ik kon me helemaal niet concentreren
Moeder:    Je werd ergens door afgeleid?
Tom:         mn gedachten dwalen steeds af, ik moet steeds denken aan de nieuwe vriendin van papa…
Moeder:    Hang eerst je jas even op en kom dan eens bij me zitten, ik zie aan je dat het je boos maakt.
In het 2e voorbeeld voelt Tom zich duidelijk meer gehoord en merkt dat zijn moeder hem wil begrijpen. Hij zal makkelijker vertellen wat hem echt dwars zit.

Met actief luisteren laat je je kind merken dat je ECHT wilt luisteren en hem/haar wilt steunen.

 

Actief luisteren is eigenlijk:

  1. Je bent bereid de gevoelens en verlangens van je kind te begrijpen,
    2. Je luistert goed zodat je een indruk krijgt van wat je kind eigenlijk wil zeggen, welke gevoelens achter de woorden liggen,
    3. Je brengt onder woorden wat jij denkt dat je kind bedoelt, op een vragende toon; bijvoorbeeld: “je denkt….?”, “je voelt….?”, Je wilt…?”

Vaak uiten kinderen hun gevoelens op een indirecte manier in hun gedrag.
Omdat ze zelf niet weten wat ze precies voelen, en/of het niet goed onder woorden kunnen of durven te brengen.
Ze verpakken als het ware hun gevoel op een manier waarop ze hopen dat de ander het oppakt.
Herkenbaar? Ik denk dat volwassenen dit ook vaak doen toch?
Actief luisteren kan je natuurlijk ook bij volwassenen doen, ook zij (en jij) vinden het fijn zich gehoord te voelen 😊

 

Verpakte gevoelens

Je kan vaak merken of je kind iets ‘verpakt’ door toon waarop iets gezegd wordt; dit is vaak een signaal.
Reageer dan niet op de inhoud van de woorden “kutwiskundeles”, maar probeer erachter te komen wat je kind voelt en bedoelt.
Je raadt / vertaalt als het ware de verpakking in wat jij denkt dat er in je kind omgaat.

Zolang je dit op een vragende toon doet, is je kind vrij om te reageren.
Als het raak is, zal het verder vertellen, als je verkeerd hebt ‘geraden’ dan zal je kind je verbeteren; “nee, dat is het niet, het is….”.

Probeer het onderliggende gevoel zo passend mogelijk terug te geven; dus niet bij een intense huilbui zeggen; “je vindt dit niet zo leuk?”, of andersom; bij lichte irritatie bij je kind, zeggen: “Je vindt vet vreselijk?”

Ouders reageren ook op andere manieren en bedoelen dit meestal goed, maar het heeft niet het effect dat het de relatie met je kind verbetert.
bijvoorbeeld:

Geruststellen:
“Ik was vroeger ooit nooit goed in wiskunde hoor, maar op een gegeven moment begreep ik het wel beter”

Goed bedoeld, maar je kind voelt zich niet begrepen. Eigenlijk zeg je: “het valt wel mee, gaat wel weer over”. En je komt niet tot het onderliggende gevoel.

Waarom vragen:
“Waarom vind je die wiskunde zo’n rotles dan?”
Met een waarom vraag kunnen kinderen iet zoveel. Zij (en dat dat geldt ook voor ons volwassenen) weten vaak niet precies waarom we zo boos of verdrietig zijn. Ten tweede verpakt je kind het gevoel niet voor niks; het durft het vaak niet zo direct te uiten. Waarom helpt dan niet.

Raadgeven:
“nou joh, je hebt groot gelijk, dan laat je wiskunde toch lekker vallen volgend jaar?”
raadgeven is doen alsof jij het beter weet. Het helpt het kind niet om uit te zoeken wat het voelt, of wat het probleem nu eigenlijk is.

 

Voordelen van actief luisteren:

Ik hoor je denken: “Moet ik dan een heel gesprek actief luisteren?
Dat lukt me nooit!”.
Dat is niet erg, dit is iets wat je leert door het steeds weer te proberen en te doen.
Al geef je maar één zo’n zin terug aan het begin van een gesprek.
Je kind ziet dan wel dat je moeite doet om het te begrijpen en het zal eerder naar je toe komen om er over te praten.
Soms is het juist beter om niet actief te luisteren.
Als je het op dat moment zelf niet aankunt om de emoties van je kind over een bepaald onderwerp te zien.
Of als je geen tijd hebt voor een uitgebreider gesprek.
Geef dan aan dat het nu niet uitkomt, maar wanneer wel en kom er zelf op terug!

 

Nog wat voorbeelden:

Peter (kwaad) “ik wil nooit meer met Tim spelen
reactie: “Je bent nog boos op hem?” (ipv een reactie als; “joh, morgen denk je er weer anders over”, ofzo)
Peter: ”ja! Want…”

Suzan (mokt): Anne mag wél naar de bioscoop vanavond!
reactie: “je vindt het niet eerlijk dat zij wel mag en jij niet. (ipv “ach, een andere keer mag jij wel en zij niet”)
Suzan: ”Nee, maar ze schept met haar groepje altijd zo op dat zij elke week wel naar de bioscoop mogen en dan voel ik opeens dat ik er niet bij hoor ofzo….”

Marieke (geirriteerd): “Ik haat het wonen in twee huizen!
reactie: “Je baalt dat je je gymspullen bij mama hebt laten liggen?
Marieke: “ja!… en ik moet altijd weer ff wennen… nou ja eerst ff chillen, die gymspullen haal ik vanavond wel”

 

Krijg je een beetje gevoel bij wat actief luisteren is?

Tenslotte:
Je kind hoeft natuurlijk niet altijd over zijn gevoel te praten, soms geen tijd, soms te pijnlijk…
Dan kan het juist ook heel fijn voor je kind zijn als je er niet verderop door gaat.
Pak signalen op die daarop wijzen, of vraag het gewoon: “wil je hier nu verder op door gaan of…”

 

Probeer het eens uit.
Bij je kind.
Of oefen bij een vriend(in), je zal merken dat het t contact verbetert!

 

Succes!

Yvonne Floor coach – familiemediator

 

Heb je vragen? Neem contact op!

Je kunt ook direct mailen via: maron@mediationgroeptwente.nl

Je kunt natuurlijk ook bellen! 074 – 750 52 85